Seminarium Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego 3/2017-2018

Poziom Wyżej Coworking - Seminarium Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego 3/2017-2018

Poziom Wyżej Coworking
środa 13.12.2017
Z 17:30 Do 19:30
Poziom Wyżej Coworking
PolandŁódźPiotrkowska 56, I p.90-105
Pokaż na mapie
4 Uczestnik
"Polskie cultural studies? O osobliwości naukowego dyskursu o polityce kulturalnej w PRL"

Prelegent: Łukasz Biskupski
Komentarz: Piotr Sitarski

Brytyjskie Studia Kulturowe, najogólniej rzecz ujmując, można powiązać z empirycznie zorientowaną refleksją nad manifestowaniem się władzy (power) w różnych artykulacjach społecznych z czym wiąże się instrumentarium analityczne nastawione na zrozumienie zagadnień ideologii i struktur społecznych, a także m.in. etniczności, płci i wieku. Nurt ten wyodrębnił się wśród intelektualistów krytycznie nastawionych do rzeczywistości Wielkiej Brytanii w latach 60. i 70. XX wieku. Czy możemy mówić o odpowiedniku tych zainteresowań w analogicznym okresie w PRL? Wydaje mi się to zasadne, aczkolwiek oczywiście konieczne jest uwzględnienie uwarunkowań specyficznych. Tą nieco samokolonizującą hiptezą chciałbym zachęcić Państwa do przyjrzenia się akademickiemu dyskursowi o polityce kulturalnej w PRL.

Niezależnie od ogólnej oceny rzeczywistości Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, deklarowanych i realizowanych wartości, jeśli przyjrzeć się systemowemu myśleniu o kulturze w społeczeństwie, w porównaniu z dzisiejszymi dyskusjami uderza szerokość horyzontów i kompleksowość ujęcia. Ówczesna socjologia kultury pełnymi garściami czerpiąca z antropologii i filozofii kultury oraz refleksji na kulturą popularną, nie zamykająca się na perspektywy nauk o poszczególnych wycinkach kultury artystycznej przypisywała czynnikom kulturowym i kulturalnym fundamentalne miejsce w zachodzących i postulowanych przemianach nowego społeczeństwa. Myślano o kulturze wówczas w powiązaniu z zagadnieniami oświaty, geografii kultury, mobilności społecznej, kompetencji kulturalnych. Kultura w tej wizji budowy nowego społeczeństwa zajmowała rolę centralną jako narzędzie osiągania ogólniejszych celów społecznych: masowości, upowszechniania, wyrównanie szans dostępu, uspołecznienia.

W odróżnieniu jednak od kręgu z Birmingham polscy teoretycy, badacze i ideolodzy swoje diagnozy i postulaty formułowali nie jako zewnętrzni krytycy życia społecznego, ale jako współtwórcy nowego bardziej sprawiedliwego społeczeństwa w aspekcie dotyczącym oficjalnej polityki kulturalnej. Mieli poczucie sprawczości, sądzili, że ich refleksja przekłada się na ośrodki decyzyjne i politykę kulturalną państwa. Być może dlatego też nie wykształciła się wśród nich refleksja nad hegemonią i oporem kulturowym, tak istotnymi w studiach kulturowych. Skupili się za to na intelektualnym wsparciu dla modernizacyjnych przedsięwzięć państwa.

Dyskusje toczyły się wokół trzech głównych zagadnień:

kulturowa. Roli kultury w zachodzących przemianach struktury społecznej: dążeniu do demokratyzacji kultury, niwelowania nierówności społecznych, różnic w kompetencjach kulturalnych, wspieranie awansu kulturalnego w imię egalitarnej kultury socjalistycznej.


Pokaż więcej
kultury. Zróżnicowania przestrzennego kraju w odniesieniu do rozmieszczenia instytucji kultury; znaczenia dekoncentracji (demetropolityzcji) ośrodków produkcji kulturalnej i upowszechniania kultury w procesie zrównoważonego rozwoju kraju i wspieraniu awansu społecznego; urbanizacji jako narzędziu przemian stylów życia.

masowa. Uwzględnienie w myśleniu o kulturze przemian cywilizacyjnych i technologicznych społeczeństw przemysłowych. Zrozumienie i usunięcia patologii kultury masowej obserwowanych w krajach kapitalistycznych i wykorzystania nowych środków masowego komunikowania w procesie upowszechniania kultury.

Rzecz jasna sposób myślenia i poczucie sprawczości zmieniały się wraz z przemianami politycznymi i społecznymi. Chronologicznie dyskusje te można ująć jako następstwo kolejnych modeli:

kulturalnej: postawy przedwojennej radykalnej inteligencji społecznikowskiej, która w okresie tużpowojennym, a potem po 1956 roku projektowała teoretyczne modele nowego społeczeństwa z wykorzystaniem narzędzi inżynierii społecznej;

2. Kultury eksperckiej: przypadającej na lata 60. i 70., prowadzącej i wykorzystującej licznie wówczas prowadzone badania empiryczne do formułowania diagnoz i rekomendacji dla polityki kulturalnej i społecznej (think tanku dla władz);

3. Krytyki wewnątrzystemowej: doświadczenia marginalizacji i postępującego rozczarowania oficjalnym modelem polityki kulturalnej, który coraz silniej odstawał od obserwowanych przemian struktury społecznej i publicznych nastrojów, czego kulminacją były doświadczenia roku 1980.

Dyskusje o modelu socjalistycznej kultury powszechnej stanowi zagadnienie fascynujące z wielu względów. Chociażby jako próba stworzenia modelu polityki kulturalnej odnoszącego się do przemian nowoczesnych społeczeństw przemysłowych, ale uwzględniającego specyfikę odmienną wobec społeczeństw kapitalistycznych. Ale też w odniesieniu do współczesnych debat o kulturze i polityce kulturalnej w Polsce toczonych chociażby przy okazji serii organizowanych parę lat temu kongresów - zagadnienia komercjalizacji kultury i roli kultury w przezwyciężaniu nierówności społecznych były wówczas ujmowane w sposób dużo bardziej uproszczony niż miało to miejsce pół wieku wcześniej.

W swoim wystąpieniu omówię zagadnienia, które wydają mi się szczególnie interesujące, m.in.:
• Kultura masowa w ujęciu formalnym (A. Kłoskowska), Koncepcja typu i stylu kultury (S. Żółkiewski);
• Przemiany społeczne PRL: "życie po miejsku" a przemiany kultury (M. Czerwiński), dwa progi umasowienia (A. Koskowska), style życia (A. Siciński)
• Koncepcja integracji kulturowej (M. Czerwiński);
• Upowszechnianie kultury a uczestnictwo w kulturze (A. Tyszka);
• Ekonomika kultury i dekomercjalizacja;
• Polityczność kultury; kwestia pluralizmu (A. Tyszka).

Rekomendowaną lekturą jest referat Marcina Czerwińskiego "Przemiany kultury w dobie przebudowy społecznej" z książki "Wybrane problemy upowszechniania kultury", Centralny Ośrodek Upowszechniania Kultury, Warszawa 1976 [].
Pop Title
Pop TextPop Button1Pop Button2

Okaż trochę miłości.

Daj nam się podoba!

Dziękuję.

Jak co chcesz pomoc dużo.

Dziękuję.